Posty

Wyświetlanie postów z 2023

O pewnym kłopotliwym fragmencie z "Myślini" Trentowskiego. Jak wykładać filozofię polską i trochę o logice języka naturalnego

Obraz
K. Wyszkowski, O pewnym kłopotliwym fragmencie z "Myślini" Trentowskiego. Jak wykładać filozofię polską i trochę o logice języka naturalnego , Kronos 67(4): 2023 Czy logika formalna tworzona za pomocą języków sztucznych nadal jest logiką formalną, czy raczej jest już czymś nowym, "logiką sformalizowaną"? Czy używanie logiki sformalizowanej jest poprawne w rozważaniach filozoficznych (powstających, naturalnie, w językach naturalnych)? Jeśli nie, to czy istnieje coś takiego, jak logika języka naturalnego, a w szczególności logika formalna języka naturalnego? Propozycje odpowiedzi na te pytania przedstawiam wychodząc od interpretacji pewnego fragmentu "Myślini" Trentowskiego, w którym znajdujemy trudną do obrony regułę myślenia. Abstract On a troubling fragment of Trentowski’s Logic ( Myślini ). How to interpret Polish philosophy, and a bit about the logic of natural language The text is divided into three parts. In the first one I take into consideration a l...

„Drogi filozoficznego samostanowienia”. Spotkanie wokół nowej książki Tomasza Herbicha

Obraz
Dyskusja pt. „Drogi filozoficznego samostanowienia”. Spotkanie wokół nowej książki Tomasza Herbicha , 11 grudnia 2023 r. "Oprócz tego, że sama koncepcja samowładztwa rozumu jest płodna, płodna jest też Libeltowska koncepcja samowładztwa jakiejś, powiedzmy, władzy poznawczej. Już abstrahując od rekonstrukcji znaczenia samego terminu „władza poznawcza”, bo on jest dyskusyjny we współczesnej myśli filozoficznej, ale przyjmując go za dobrą monetę, chciałbym zwrócić uwagę i pytanie zadać zarazem, czy to pojęcie samowładztwa, jakiejś władzy poznawczej, jakiejś formy poznania, jakiegoś sposobu poznania, nie może nam trochę wyjaśnić tego problemu zawieszenia Polski pomiędzy Wschodem a Zachodem, bo mam wrażenie, że to jest problem, który się przewijał w naszej dyskusji, a także w szczególności pomiędzy myślą niemiecką a rosyjską, ale może też angielską, czy anglosaską, a rosyjską, a mianowicie problemu tego: czy tak, jak możemy zarzucić Niemcom samowładztwo rozumu, czy nie moglibyśmy Rosja...

O Bronisławie Trentowskim [Pogawędnik Filozoficzny, odc. 105]

Obraz
O Bronisławie Trentowskim . Występ w sto piątym odcinku audycji (podcastu) prof. prof. Adama Grzelińskiego i Marcina T. Zdrenki (nagrywającego ten odcinek) Pogawędnik filozoficzny , opublikowanym 7 sierpnia 2023 r. „Żyjemy w epoce relatywizmu, w epoce małych narracji, które nie chcą się zgodzić, że istnieje jakaś inna, większa, spajająca je i że w ogóle może istnieć. Filozof amerykański, Robert Brandom niedawno wydał książkę, pod tytułem »Duch zaufania«, w której proponuje powrót do Hegla, jako do tego, który jednak pozwoli nam stworzyć – oczywiście przemyślaną, uwzględniającą mnogość narracji, tolerancyjną – nową wizję całości świata. Ma rację, na pewno u Hegla także wiele cennych rzeczy możemy znaleźć, ale, jak starałem się pokazać w tej audycji, Trentowski jeszcze lepiej nadaje się do tego zadania. Więc, jeżeli chcemy znaleźć tolerancyjną wielką narrację, to bym zachęcał, by zaufać Trentowskiemu jeszcze bardziej, niż Heglowi.” "Tym razem, podczas naszych wakacyjnych peregrynacj...

Trentowski o Wrońskim, czyli dlaczego filozofia nie może być matematyką, a nawet nie powinna nią być

Obraz
K. Wyszkowski,  Trentowski o Wrońskim, czyli dlaczego filozofia nie może być matematyką, a nawet nie powinna nią być , Teologia Polityczna co Tydzień, Nr 384: 2023 Za pomocą źle dobranej metody można przedmiot badań skrzywdzić, trwale okaleczyć, a nawet uśmiercić. Ambitny metodolog może łatwo zmienić się w „geometrę, wycinającego swe trójkąty i kwadraty w żywych masach ludzi”. Wielu rozważa, i słusznie, co by było gdyby kiedyś powstała „sztuczna inteligencja”, maszyny, które umieją dorównać ludziom swoimi zdolnościami umysłowymi, a nawet nas przewyższyć. Jednak często się dziś używa tego terminu w szerszym znaczeniu, twierdząc, że sztuczna inteligencja już powstała i że jej egzemplarzami są różne algorytmy, które obracają dostarczonymi im informacjami, niczym automaty w nowoczesnych fabrykach samochodów czy konserw obracają podkładanymi im materiałami. Algorytmy mają tę zaletę nad nami, że są obliczalne, idealnie więc nadają się do zmatematyzowanego poznania świata; są zresztą jego...

Rewolucja obyczajowa a przewrót w obyczajach. Propozycja rozróżnienia

Obraz
K. Wyszkowski, Rewolucja obyczajowa a przewrót w obyczajach. Propozycja rozróżnienia , wystąpienie podczas konferencji "Przewroty kopernikańskie. Ciągłość i zmiana z perspektywy filozoficznej" z 27 maja 2023 r. Łącze https://www.youtube.com/watch?v=ruvBIGeGtEE

Czy każda rzecz ma swoje miejsce? Kosmos a chaos

Obraz
K. Wyszkowski, Czy każda rzecz ma swoje miejsce? Kosmos a chaos , Teologia Polityczna co Tydzień, Nr 368: 2023 Reguła, że każda rzecz ma swoje miejsce, nie zawsze znajduje łatwe zastosowanie. Bywa, że nie wiemy, gdzie położyć jakąś rzecz. Innymi słowy, nie wiemy, gdzie jest jej miejsce. Niektórzy ludzie nie mogą znaleźć swojego miejsca w świecie. Część z nich w końcu je znajduje, ale nie wszyscy. Dopóki problem dotyczy tylko znalezienia miejsca na portfel, można uznać go za prozaiczny. Jednak gdy z jego powodu człowiek może sobie zmarnować życie, staje się on problemem dramatycznym. A tak jest właśnie z problemem posiadania swojego miejsca pod słońcem. Człowiek, który nie jest w stanie go dla siebie znaleźć, nie wie, co ze sobą uczynić. Nie wie, innymi słowy, co ma czynić już nie tylko, by – ba! – być szczęśliwym, ale by być dobrym, by móc stwierdzić, że ma prawo moralne do robienia tego, co robi. Nie może on odnaleźć w swym życiu porządku, jego serce jest targane niepokojem, bo jest ...

Utopia a cel dziejów

Obraz
K. Wyszkowski, Utopia a cel dziejów , Teologia Polityczna co Tydzień, Nr 347: 2022 " Kant znany jest z bardzo surowej oceny ludzkich możliwości poznawczych w dziedzinie, którą, zgodnie z filozoficzną tradycją, nazwał teoretyczną – formułującą swoje twierdzenia na podstawie poznania przyrody. Jednak oprócz "Krytyki czystego rozumu" napisał on też "Krytykę praktycznego rozumu", z której dowiedzieć się możemy, że po uporządkowaniu swojego sposobu myślenia, człowiek może wykroczyć poza granice swojego doświadczenia. Przede wszystkim, może się dowiedzieć, co powinien czynić – niezależnie od okoliczności czasu i przestrzeni, od obyczajów i mniemań. Rozum każdemu człowiekowi mówi, co jest dobre, a co złe, wystarczy tylko dobrze go używać. Człowiek dowiaduje się tego w formie obowiązków. Obowiązków wynikających ze sławnego imperatywu kategorycznego. On to, w jednym ze swoich sformułowań, każe nam ustalać, co jest naszym obowiązkiem, za pomocą rzetelnej odpowiedzi na py...