Recenzja "W stronę nowej racjonalności" (Warszawa 2025) autorstwa Macieja Soroki ("W stronę Opatrzności", Kronos, nr 4 [75]: 2025)

Wiosną bieżącego roku ukazała się druga akademicka recenzja mojej książki, autorstwa Macieja Soroki, pod tytułem W stronę Opatrzności. Zawiera ona parę potknięć (w szczególności, wbrew przypisowi 54 na s. 293, nie twierdzę, że Trentowski był luteraninem, ale kalwinistą), a także parę fragmentów, które, w moim przekonaniu, zbyt łatwo zbywają moje argumenty w celu afirmacji światopoglądu recenzenta, ale należy wszystkie te koszty policzyć na karb naturalnego ryzyka brania udziału w dyskusji publicznej. Podobnie, jak w przypadku artykułu Jana Grzybowskiego, o którym wspomniałem tu 30 listopada zeszłego roku, do wątpliwości i zarzutów odniosę się szczegółowo przy pierwszej nadarzającej się okazji. Poniżej pozwolę sobie tylko zamieścić zakończenie tekstu.


"Moje osobiste wątpliwości co do wystosowanych przez Wyszkowskiego tez można sprowadzić do tego prostego faktu, że nie zgadzam się ani z pokładaniem tak dużych nadziei w ludzkim poznaniu, ani z wiarą w Opatrznościowy postęp. Uważam tak duży optymizm za intelektualnie nieugruntowany, bo wynikający wyłącznie z wiary. Dodatkowo Wyszkowski, w duchu tego optymizmu, pozbawia wiarę i czucie tego, co zasadniczo odróżnia je od racjonalizmu - tajemnicy, rozumianej jako inherentny brak pewności. Z tego względu również elzenbergowską historiozofię zamienia on ze sceptycznej konstatacji niedoboru dobra w złym świecie w zapowiedź triumfalnego pochodu dobra poprzez dzieje. Przyznaję jednak, że taki >>optymizm<< nie musi być jednak czymś negatywnym. Może jest właśnie tym, czego potrzebuje rozbita na wiele skonfliktowanych światopoglądów współczesna wspólnota? Diagnoza współczesnego chaosu poznawczego, przedstawiona przez Wyszkowskiego, pozostaje wartościowym podłożem do prowadzenia przyszłych rozważań w temacie prawdy. Z kolei od koncepcji nomotetycznego przymierza bije intelektualna odwaga, jakiej polska myśl nie widziała od czasów romantyzmu."


Do tego ostatniego, co oczywiste, bardzo miłego mojemu sercu, zdania pozwolę sobie dodać cytat z Horacego, przytoczony jako motto przez Mochnackiego na początku O literaturze polskiej w wieku dziewiętnastym: in magnis voluisse sat est!

M. Soroka, W stronę Opatrzności, Kronos 2025, nr 4 (75).

Łącza

https://www.academia.edu/165910461/W_strone_Opatrzno%C5%9Bci

https://www.researchgate.net/publication/404110385_W_strone_Opatrznosci

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

„Polska jest jak obwarzanek”. Polskość jako nienormatywność

Obraz
Zapis dźwiękowy referatu pt.  „Polska jest jak obwarzanek”.  Polskość jako nienormatywność wygłoszonego 25 maja 2025 r. w Warszawie podczas konferencji Kondycja polska. Wczoraj i dziś . Kiedy Józef Piłsudski powiedział „Polska jest jak obwarzanek” chodziło mu o jej kresy, wschodnie i zachodnie. Jego intencją było stwierdzenie, że najbardziej wartościowe sprawy w Polsce rodzą się na obrzeżach, a nie w centrum. Dla polskich nacjonalistów konieczne było więc stwierdzenie, że autor tego bon-motu musiał być „kabotynem”. Jesteśmy być może jednym narodem na świecie, w którym stronnictwo patriotyczne jest rozbite na dwa, biegunowo wręcz przeciwne, „rządzone przez dwie trumny” obozy, z których jeden widzi dobro ojczyzny w minimalizacji (Polska piastowska), a drugi w maksymalizacji (Polska jagiellońska) jej granic. To rozbicie bierze się, jak twierdzę, ze specyficznego charakteru polskości, jej nienormatywności: być Polakiem oznacza nie być przedstawicielem żadnej określonej grupy etni...
Czytaj więcej

Naród jako wspólnota wyobraźni

Obraz
Karol Libelt odkrył, że my, ludzie żyjemy w wyobrażeniach. Stanowią one formę naszej egzystencji i budulec naszych światopoglądów; ekspresję naszych uczuć i sposób komunikowania naszych przeżyć, a zwrotnie medium naszych impresji i kształt naszych przeżyć. W drugim tomie Dziesięciu wieków definiowania polskości  ( de iure 2025, de facto 2026), ukazał się rozdział pt. Naród jako wspólnota wyobraźni . Starałem się przedstawić w nim trzy tezy: Karol Libelt zaproponował teorię filozofii trzeciej wpisującej się w linię rozwojową od koncepcji poiesis Arystotelesa, przez utopię estetyczną Schillera i trzecią krytykę Kanta, po pojęcie światopoglądu Diltheya, którą sam nazwał filozofią wyobraźni (umnictwem)[1]; Bronisław Trentowski uważał, że prawdziwymi twórcami narodu nie jest ani lud, ani nie są elity, lecz są nimi genialne jednostki [2]; poglądy Libelta i Trentowskiego - mimo ich empirycznej opozycji - można pojęciowo pogodzić w tytułowej koncepcji narodu jako wspólnoty wyobraźn...
Czytaj więcej

W stronę nowej racjonalności. Hegel, Trentowski i poszukiwania zaginionej prawdy

Obraz
K. Wyszkowski, W stronę nowej racjonalności. Hegel, Trentowski i poszukiwania zaginionej prawdy , Warszawa 2025 W książce piszę o poznaniu i prawdzie, o filozofii spekulatywnej i filozofii dziejów. O Logice Hegla i o Myślini Trentowskiego. Staram się pokazać, że między filozofią wieku XIX i filozofią wieku XXI zachodzi ciągłość problematyki, wynikająca z ciągłości problemów egzystencjalnych, kwestii żywotnych (by użyć wyrażenia Libelta). A zatem, bolączek praktycznych, etycznych, religijnych, politycznych, które mogą zostać dzięki badaniom teoretycznym łatwiej rozwiązane. Nie stronię też od odniesień do myślicieli XX-wiecznych i współczesnych. Jak jestem wobec nich krytyczny, tak też chętnie usłyszę uwagi krytyczne każdego czytelnika. Zachęcam także do kupowania książki, bo jest tania i, dzięki Wydawnictwu Fundacji Augusta hr. Cieszkowskiego , bardzo ładnie wydana. Łącze do dalszych informacji https://kronos.org.pl/ksiazki/w-strone-nowej-racjonalnosci-hegel-trentowski-i-poszukiwania-za...
Czytaj więcej