Czy forma ludzka jest odwieczna? Karol Libelt i Juliusz Słowacki

Jednym z głównych powodów, jeśli nie jedynym, dla których teoria ewolucji nadal spotyka światopoglądowych przeciwników, a przynajmniej wywołuje opór, jest twierdzenie, że nasi odlegli przodkowie nie byli ludźmi. Potocznie określa się to twierdzenie słowami, że człowiek pochodzi od małpy. Rzecz jasna jest to określenie niepoprawne, bo według teorii ewolucji człowiek ma z małpą jedynie wspólnych przodków. Jednak plastycznie oddaje ono problematyczność tej teorii. Implikuje ona bowiem, że nasz, ludzki gatunek powstał jako – wielowiekowe, co prawda – przekształcenie jednego, najpewniej włochatego, półzwierzęcego gatunku w drugi, nasz, „mądry” (sapiens), wymuskany, kulturalny.

Niezależnie jednak czy przyjmie się rozwiązanie czysto biologiczne, czy teologiczne, problemem pozostaje jak powstała ludzka podmiotowość, na którym etapie ewolucji człowiek odróżnił się od zwierzęcia. Oczywiście o ile w ogóle zakładamy, że człowiek jest jako podmiot etyczny czymś więcej niż zwierzęciem. Stwierdzenie, że Bóg stwarza dusze bezpośrednio, z perspektywy filozoficznej jedynie odsuwa problem. Oznacza tyle, że ludzka podmiotowość („dusza”) jest zerojedynkowa, że można ją mieć lub jej nie mieć i że na pewnym etapie ewolucji zwierząt, gdy powstał nasz gatunek, Bóg zdecydował się obdarzyć go podmiotowością. A zatem, ujmując rzecz całkowicie filozoficznie, że w pewnym momencie ewolucji podmiotowość powstała za sprawą jakiejś zmiany jakościowej. Nadal jednak problemem pozostaje, jak wytłumaczyć zaistnienie tej zmiany jakościowej.

Możemy zaklasyfikować ten problem jako tajemnicę, której nigdy nie wyjaśnimy, a przynajmniej nie możemy mieć gwarancji, że nam się to uda. Jeśli jednak chcemy poszukać jakichś rozwiązań pozytywnych, możemy skonfrontować się z dwoma ciekawymi rozwiązaniami problemu. Z jednej strony z twierdzeniem Karola Libelta o wieczności formy ludzkiej, z drugiej zaś – Juliusza Słowackiego o wszechobecności ludzkiego ducha, którą językiem współczesnym można określić mianem panpsychizmu.

Konrad Wyszkowski, Czy forma ludzka jest odwieczna? Karol Libelt i Juliusz Słowacki, Teologia Polityczna co Tydzień, nr 507: 2025

Łącze

https://teologiapolityczna.pl/czy-forma-ludzka-jest-odwieczna-libelt-i-slowacki

Komentarze

Publikacja artykułu na facebookowym profilu czasopisma wywołała wyjątkowo wiele komentarzy (139; stan na godz. 14 dnia 31 grudnia 2025 r.). Poniżej zrzuty ekranu